“The brain is wider than the sky” – Emily Dickinson

ทุกคนคงเคยประสบกับปัญหาในการสอบ ข้อนี้ตอบไรแล้วเนี่ย ตะกี๊ยังจำได้อยู่เลย  เฮ้ยไม่รู้ว่ะ จำได้ว่าอยู่มุมซ้ายล่าง

บางคนก็จำเข้าไปในห้องสอบ พอแจกกระดาษปุ๊บรีบจดยิกๆ กลัวที่จำๆมามันจะหายไป

ความจำที่เราใช้จำในการสอบนั้นเป็นความจำแบบไหนกัน?

ทำไมออกจากห้องสอบแล้วถึงจำอะไรไม่ได้อีกเลย ?

ทำไมเราจึงจำเหตุการณ์ที่สะเทือนอารมณ์ได้ดีกว่าเหตุการณ์ธรรมดา?

ปลาทองความจำสั้นจริงไหม?

ชิมแปนซีมันมีความจำระยะสั้นดีกว่าคน?

ในวันหนึ่งๆ นั้น มนุษย์มักลืมเรื่องราวต่างๆ ไปถึง 70% ของสิ่งที่ได้เจอหรือเรียนรู้ในวันนั้นๆ  บางคนถามว่าแล้วอีก 30%ล่ะ หายไปไหน ?

ส่วนอีก 30% ที่จำได้ขึ้นใจนั้น ก็มักเป็นเรื่องที่เกี่ยวข้องกับชีวิตประจำวันซะส่วนใหญ่ เช่น ชื่อตัวเอง ที่อยู่ ชื่อพ่อแม่ พี่น้อง หรือแม้กระทั่งรูปพรรณสัณฐานเจ้าหนี้  การดำรงชีวิตประจำวัน เช่น วันนี้ไปดูหนังกับแฟนมา โดนอาจารย์ว่า เพราะเข้าเรียนสายไปชั่วโมงนึง

ความจำ เป็นเรื่องที่น่าสนใจ มนุษย์นั้นสามารถจดจำเรื่องที่สนใจ เป็นเรื่องที่ต้องจำ เป็นเรื่องที่จำเจ หรือเป็นเรื่องที่ฝังใจได้ดี แต่ในทางตรงกันข้ามก็มีหลายสาเหตุที่ทำให้เราไม่สามารถจะจำอะไรได้ง่ายๆ เช่นกัน เช่น คิดว่ามันยาก ไม่ต้องจำหรอก รู้สึกตื่นเต้นมากเกินไป ไม่อยากจำ คิดว่าตัวเองจำได้แล้ว หรืออาจเกิดจากสมองเสื่อม

สมองของคนเราจะประกอบไปด้วยเซลล์ประสาทเป็นล้านๆ เซลล์ แต่ละเซลล์ก็มีหน้าที่รับสัญญาณต่างๆ อันเกิดจากประสาทสัมผัสทั้ง 5 จากนั้นก็ส่งสัญญาณไปประมวลผลที่สมอง หรือไม่ก็เก็บสัญญาณนั้นๆ บันทึกไว้ และก็เกิด “การเรียนรู้” ขึ้นในที่สุด ดังตัวอย่าง

คุณครูสอนเรื่องรูปร่างของสัตว์ที่มีชื่อว่าเป็ด  คุณครูสอนว่าเป็ดมันต้องร้องก้าบ ก้าบ ลักษณะของปากและเท้าเป็นแบบนี้นะนักเรียนพอเด็กกลับบ้านไปเจอสัตว์ตัวนึงซึ่งมีลัษณะคล้ายๆกับที่คุณครูได้สอน เด็กก็จะรู้ได้ทันทีว่า นี่มันคือเป็ดน้อยนั่นเอง เด็กจึงเกิดการเรียนรู้และจดจำขึ้น พอเด็กไปเจอสัตว์อีกชนิดนึงตัวโต๊โต มีงวงยาวๆและ ไม่ได้อยู่ในน้ำเด็กก็จะเกิดการคิดและทบทวนความรู้ในสมองแล้วว่าสิ่งที่เห็นนั้นคงไม่ใช่เป็ดเป็นแน่ คงเป็นสัตว์ชนิดอื่นแล้วละ เด็กก็จะมีการเรียนรู้ต่อไปเรื่อยๆตลอดชีวิต

การเรียนรู้ดังกล่าวเป็นเพียงเรื่องพื้นฐานในชีวิต มนุษย์เท่านั้น ต่อมาเมื่อเราโตขึ้น ได้รับรู้เรื่องราวที่ซับซ้อนมากขึ้น และมีปริมาณมากขึ้นสมองของเราก็ไม่สามารถจะรับสัญญาณของเรื่องราวต่างๆ ได้หมดในเวลาสั้นๆได้อีกต่อไป เพราะเหตุนี้ การกระตุ้นให้มีการสัมผัสเพื่อรับสัญญาณเดิมๆ บ่อยๆ ก็จะทำให้สมองของเราสามารถบันทึกเรื่องราวนั้นๆ ได้เป็นเวลานานเราจึงเรียกว่าการทบทวนนั่นเอง

การทบทวนที่ดีนั้น คุณจะต้องมีความอดทนและการบริหารเวลาที่ดีพอด้วย ไม่ใช่ว่าจะสอบในวันมะรืนนี้ แล้วมาอ่านหนังสืออย่างเอาเป็นเอาตาย พยายามบังคับตัวเองให้จำ แต่อ่านเท่าไหร่ก็ไม่จำซะที ต่างจากเวลาอ่านนิยายหรือการ์ตูน คุณจะอ่านอย่างเมามัน ลืมวันลืมคืนโทรศัพท์ก็ไม่รับ ข้าวก็ไม่กิน จำได้หมดทุกฉาก ตัวร้ายตบนางเอกฉากไหน หรือตอนนี้ชิสุกะอาบน้ำในห้องน้ำอีกแล้วนั่นเป็นเพราะว่าคุณอ่านมันอย่างผ่อนคลาย ไม่เครียด ไม่พยายามยัดเยียดสมองให้จำเหมือนอ่านหนังสือสอบ

องค์ประกอบที่มีอิทธิพลต่อความจำ

1.อายุ   อายุ 35 ปีขึ้นไปเซลล์ประสาทในสมองจะเริ่มฝ่อและสูญหายไป เมื่อถึงจุดหนึ่งก็จะทำให้เกิดอาการจำไม่ค่อยได้

2.โรคเกี่ยวกับความจำ คือโรคสมองเสื่อมในคนสูงอายุและโรคสมองเสื่อมก่อนวัย

3.ADHD   Attentsit Deficit Hyperactivity Disorderเป็นความผิดปกติที่เริ่มแสดงอาการในตอนเด็กหรือวัยรุ่น สมาธิสั้น จดจ่อได้ยาก เป็นอาการหนึ่งของ ADHD ซึ่งเป็นอาการที่เป็นปัญหาต่อการจำ

ประเภทของความจำ

1.Sensory memory  ข้อมูลดิบได้มาจากประสาทสัมผัสต่างๆ  ได้กลิ่นควันไฟก็จะจำได้ว่ากลิ่นแบบนี้เหมือนไฟไหม้ ก็จะทำให้คุณรอดพ้นจากอันตรายได้   ชิมอาหารแล้วรู้สึกว่าเหมือนอาหารจะบูดแล้ว ก็รอดจากการท้องเสียไป ได้ยินเสียงหวอ ก็รู้ได้ว่าข้างหน้าอาจจะมีเหตุการณ์ฉุกเฉิหรืออันตรายอยู่ข้างหน้า

2.Short-term memory เป็นความจำระยะสั้นๆ เช่น อ่านหนังสือเพื่อเตรียมตัวจะไปสอบ เราสามารถจำชื่อคนได้เพียงครั้งละ 3 ถึง 4 ชื่อ ถ้าไม่ได้รับการทบทวนความจำจะลบเลือนไป ดังนั้นจึงต้องมีการทบทวนตลอดเวลา เพื่อให้ความจำในระยะสั้นเกิดการฝังตัวอยู่ในความจำระยะยาว

3.Long-term memory เป็นความจำระยะยาว ความจำที่เราทบทวนอยู่เสมอ ทำให้เปลี่ยนจากความจำระยะสั้นมาเป็นความจำระยะยาวซึ่งอาจอยู่ได้นานเป็นปี หรือตลอดชีวิตก็ได้ เช่น ขับรถ ไม่ได้ขับมา10ปี กลับมาขับใหม่ก็ยังขับได้

สารสื่อประสาท

สารตัวนี้ชื่ออะซิติลโคลีน เป็นสารที่มีผลต่อความจำ พบว่าผู้ที่มีปัญหาเรื่องสมองเสื่อมจะมีสารสื่อประสาทนี้น้อยกว่าคนปกติ

เคยอ่านเจอมาว่าหากอยากเพิ่มสารสื่อประสาทตัวนี้ให้ดื่มน้ำแอปเปิลค่ะ

ความจำในเด็ก

ก่อนคลอด 10 สัปดาห์เซลล์สมองของทารกในครรภ์จะมีการพัฒนาเพิ่มจำนวนอย่างรวดเร็ว AxonsและDendritesจะเพิ่มจำนวน รวมทั้งการเชื่อมโยงระหว่างเซลล์สมองหลายเซลล์ ซึ่งขบวนการเปลี่ยนแปลงนี้จะทำให้มีความสามารถในการจดจำได้

Hippocampus   Cortex   Thalamus

1.Trace decay อาจจะเนื่องมาจากว่าเวลาผ่านไปนาน ข้อมูลต่างๆไม่ได้ถูกหยิบนำมาใช้ ข้อมูลจึงเริ่มเลือนและหายไปในที่สุด

2 มีสิ่งมาสอดแทรก  แบ่งเป็น2ประเภทคือ ข้อมูลปัจจุบันลดลงเนื่องจากข้อมูลเก่ามาแทรก เช่นถามว่าปัจจุบันมีดาวเคราะห์กี่ดวง เราก็มักจะตอบว่า9ดวงเนื่องจากความจำที่เราเคยจำมาตั้งนานว่ามันมี9ดวง ทั้งที่จริงมันมี8ดวงแล้วต่างหาก

ส่วนประเภทที่2คือข้อมูลเก่าลดลงเพราะข้อมูลปัจจุบันเข้ามาสอดแทรก เช่นได้แฟนใหม่แล้วทำให้ลืมแฟนเก่า

3.ตั้งใจหรือมีเจตนาที่จะลืม ลืมก็เพราะว่าอยากลืม ถ้าจำได้ก็จะเครียด เป็นทุกข์ ไม่อยากคิดถึงมันอีกต่อไปแล้ว

4 สมองเสื่อม เช่น Alzheimer’s disease Parkinson’s disease โรคพิษสุราเรื้อรัง

อัลไซเมอร์อ่านเพิ่มจากกระทู้นี้ได้เลยค่ะ

http://topicstock.pantip.com/wahkor/topicstock/2009/07/X8101400/X8101400.html

ที่จริงแล้ว ปลาทอง มีความจำแบบ เลือกจำ (Selective memory) คือ พวกมันจะรู้ ว่ามีสิ่งใดได้เกิดขึ้นไปแล้ว แต่มันไม่แน่ใจว่าคืออะไรมันสามารถเรียนรู้ที่จะกินอาหารจากในมือของเจ้าของ ของมัน เพราะมันจะจำว่า มีสิ่งที่ดี อยู่ในบริเวณดังกล่าว แต่ไม่รู้ว่ามันคืออะไรและพวกมันยังมีสายตาอันแหลมคมพอที่จะแยกแยะผู้คนที่มีลักษณะแตกต่างกันได้ กล่าวคือ เวลาพวกมันเห็นเจ้าของหรือใครก็ตามที่ให้อาหารเป็นประจำเดินผ่านไปผ่านมาบริเวณตู้ปลา พวกมันจะว่าย วนไปวนมาเพื่อขออาหารเสมอๆ ในธรรมชาตินั้นถ้ามีศัตรูเข้ามาใกล้ เช่น นกกระยางมันจะว่ายไปหาที่ซ่อนตัว แต่มันไม่รู้หรอกว่ามันซ่อนตัวจากอะไร รู้แต่ว่ามันควรจะซ่อน

มีนักวิจัยได้ให้เจ้าลิงชิมแปนซีมันจดจำและไล่ลำดับเลข ๑ ถึง ๙ ซึ่งมันสามารถไล่ได้อย่างถูกต้องและแม่นยำ แล้วทำการทดลองโดยแสดงตัวเลขในหน้าจอแบบกระจัดกระจายขึ้นชั่วแวบเดียวเท่านั้น ตัวเลขก็จะถูกปิดทับด้วยสี่เหลี่ยมสีขาว เจ้าชิมแปนซีจะต้องจิ้มหน้าจอให้ถูกต้องตามลำดับ ว่าเลข ๑ ๒ ๓ … ที่ปรากฏเมื่อครู่ กระจายอยู่ตรงไหนบ้าง สี่เหลี่ยมนั้นจึงจะดับไปปรากฏว่ามันทำได้อย่างรวดเร็วชนะมนุษย์อย่างเรา ๆ ขาดลอย – -”

ใครอยากฝึก ลองฝึกไปพร้อมๆกันตามนี้เลยค่ะ

writer.dek-d.com/PoVoLaM/story/view.php?id=146352

www.si.mahidol.ac.th/sidoctor/e-pl/articledetail.asp?id=108

คัดลอกบางส่วน จากนิตยสารธรรมะใกล้ตัว… ฉบับที่ 39

www.oknation.net/blog/thaidbmag/page2

http://www.after2k.net/forum/index.php?topic=2434.0

Related posts:

1. [How to] วิธีจำอะไรก็จำได้ ภาคสาม (เทคนิคการจำขั้นสูง)
2. [How to] 10 วิธี เพิ่มความจำแบบฮาร์วาร์ด
3. [How to] วิธีจำอะไรก็จำก็ได้ ภาคสอง (เทคนิคการจำขั้นกลาง)
4. [How to] วิธีจำอะไรก็จำก็ได้ (เทคนิคการจำขั้นพื้นฐาน)
5. [How to] ฝึกสมองให้เก่ง คุณก็ทำได้…. ตอนที่ 2

blog comments powered by Disqus